Historiskt – o szwedzkich kolejach

Opis

Historiskt om Svenska Järnvägar to prywatny serwis internetowy poświęcony historii szwedzkich kolei. Strona powstała w 1998 r., a jej autor, Rolf Sten, podpisuje każdą podstronę swoim imieniem i nazwiskiem. Serwis jest niekomercyjny i prowadzony w czasie wolnym, a autor deklaruje, że treści są uzupełniane w miarę możliwości.

Zasób obejmuje przede wszystkim linie normalnotorowe (m.in. SJ, Malmbanan, Botniabanan, Ostkustbanan, Södra stambanan) i wąskotorowe (m.in. linie 600, 802 i 891 mm), a także mapy, wykazy stacji i przystanków, opisy taboru i wykaz skrótów nazw przedsiębiorstw kolejowych. Część materiału jest zbiorem przeglądów z dawnych publikacji, a część to opracowania własne autora.

Zawartość

Normalspåriga järnvägar (linie normalnotorowe)

Kilkadziesiąt linii prywatnych i państwowych, w tym Arlandabanan, Bergslagernas Järnvägar, Botniabanan, Halmstad–Nässjö Järnväg, Ostkustbanan czy SJ. Każda linia ma spis treści, historię, mapę, profil podłużny i czasem rozkład jazdy z epoki.

Smalspåriga järnvägar (linie wąskotorowe)

Linie podzielone według szerokości toru: 600 mm, 802 mm i 891 mm. Dla każdej są podane skrócone nazwy, daty i krótka historia.

Kartor (mapy)

Mapy przeglądowe i szczegółowe, w tym regionalne mapy z 1926 r. (Norrland, Skåne) oraz mapy z przełomu XIX i XX wieku. Część map nakłada historyczną sieć na dzisiejsze linie.

Stationer (stacje)

Wykaz ok. 5000 stacji, przystanków i posterunków z lat 1921–1952, uporządkowany alfabetycznie.

Rullande materiel (tabor)

Opisy taboru kolejowego, w tym SJ i linii prywatnych.

Signaturer (skróty)

Wykaz skrótów nazw szwedzkich przedsiębiorstw kolejowych.

Diverse (różne)

Artykuły okolicznościowe oraz statystyki kolei szwedzkiej.

Bandata i Bildarkiv (dane liniowe i archiwum zdjęć)

Osobne bazy danych o liniach i stacjach (bandelsregister, wykaz posterunków) oraz archiwum zdjęć historycznych.

Ocena redakcji

Zasób wyróżnia skala i unikalne materiały: rozkłady jazdy z 1930 r., wykaz stacji z lat 1921–1952 i archiwum map. Źródła są podawane przy większości działów, a autor jest jawny. Ocenę obniżają brak mechanizmu aktualizacji, nierówne datowanie i brak wyszukiwarki z filtrami.

Na co uważać: w różnych podstronach ta sama linia może mieć inne długości i daty. Przy cytowaniu warto sprawdzić, czy podane dane pochodzą z podstrony oznaczonej najnowszą datą. Część treści pochodzi z literatury z XIX i XX wieku, więc nie zawsze odpowiada obecnemu stanowi.

Jak korzystać

• Wejście przez menu na stronie głównej: wybierz rodzaj toru (normalspår / smalspår) i nazwę linii z listy.
• Mapy i wykazy stacji są w sekcjach Kartor i Stationer; rozkłady z epoki są w podstronach linii.
• Wyszukiwarka 'Sök på innehållet' działa na całej stronie, ale nie ma filtrów.
• Treść jest po szwedzku. Wersja angielska istnieje dla części podstron ('Information in english' na stronie 'Om Historiskt'), ale nie dla wszystkich działów. Nazwy działów i podpisy zdjęć są podawane po szwedzku i po angielsku.
• Przy starych podstronach z zniekształconymi znakami szwedzkimi (ä, ö, å) pomocne może być ręczne ustawienie kodowania w przeglądarce.

Dla kogo

• Dla pasjonatów historii szwedzkich kolei, badaczy linii i modelarzy, którzy szukają danych o dawnych liniach i stacjach.
• Dla polskiego odbiorcy, który zna szwedzki lub korzysta z tłumacza, a interesuje go historia konkretnej linii albo porównanie z polską siecią wąskotorową.
• Nie dla osób, które szukają aktualnego rozkładu jazdy lub informacji o dzisiejszym ruchu – serwis dotyczy przede wszystkim historii.

Historia

• 1998 – publikacja pierwszych części serwisu (według strony o serwisie).
• 2001 – skanowanie i publikacja rozkładów jazdy z 1930 r. (według opisu w serwisie).
• 2021–2025 – kolejne aktualizacje działów (daty w nawiasach przy działach); ostatnia zmiana strony głównej: 2025-12-22.

Cykl przyjęto jako nieregularny: serwis jest uzupełniany w miarę wolnego czasu autora, bez stałego rytmu.

Źródła wpisu

• Strona główna historiskt.nu (przegląd 2026-10-23), w tym spis działów i stopka.
• Podstrony: about/om_historiskt.html, normalsp/normal_main.html, smalsp/smal_main.html, normalsp/arlandabanan/index.html, normalsp/staten/malmbanan/malmbanan_main.html, normalsp/Botniabanan/index.html, stationer/stn_main.html, normalsp/staten/ssb/sj_ssb_text.html, normalsp/okb/okb_forhistoria.html, normalsp/staten/inlandsb/inlb_main.html (przegląd 2026-10-23).
• Źródła niezależne (R5, Z1, U1): sv.wikipedia i en.wikipedia (Ostkustbanan, Södra stambanan, Västra stambanan), jarnvag.net (Banguide), bevaringsprogram.lund.se, hhogman.se, smalsparet.se – wyniki wyszukiwania z 2026-10-23.
• Miniatura strony głównej wykonana 2026-10-23.