Praca, życie i śmierć na kolei

Opis

Railway Work, Life & Death to projekt badawczy i społeczny, który opracowuje dane o wypadkach pracowników kolei w Wielkiej Brytanii i Irlandii. Zasób prowadzi zespół związany z Uniwersytetem w Portsmouth, Narodowym Muzeum Kolei (National Railway Museum) i Modern Records Centre z Uniwersytetu w Warwick. Ze strony wynika, że współpracuje też z The National Archives oraz ze związkiem zawodowym RMT.

Jądrem zasobu jest baza zdarzeń z lat 1855–1939. Dane wprowadzali wolontariusze na podstawie raportów Inspektoratu Kolejowego o wypadkach, dokumentów funduszów wsparcia i rejestrów związku zawodowego. Według strony głównej baza obejmuje ponad 115 000 osób i zdarzeń. Projekt zapowiada kolejne rozszerzenia, w tym około 50 000 dodatkowych spraw.

Zasób jest ważny nie tylko dla miłośników kolei. Pokazuje, że praca przy torach i w zajezdniach sto lat temu była bardzo niebezpieczna, a w tekstach blogowych widać kontekst rodzinny, społeczny i prawny. Z tego powodu zasób przydaje się historykom, genealogom i muzeom.

Zawartość

Baza wypadków (The Accidents)

Baza jest udostępniona jako arkusz kalkulacyjny z kilkoma arkuszami roboczymi: pierwszy zawiera zdarzenia z załączników B i C raportów Inspektoratu Kolejowego z lat 1900–1915 i 1921–1939 (bez wypadków pasażerów), kolejne arkusze to transkrypcje funduszu Great Eastern Railway i rejestrów ASRS/NUR. Strona opisuje zasady korzystania i uczciwego użycia danych oraz prosi o wzmiankę o źródle przy publikacji. Plik pobiera się bezpośrednio z tej strony.

Blog

Blog zawiera wpisy o konkretnych wypadkach, rocznicach, metodach badawczych i danych nowych wydań. W 2026 roku pojawiły się m.in. wpisy o Crewe, o Llangollen Railway i o wypadku przy cegielni w 1914 r. Wpisy są pogrupowane w kategorie (np. Disability, Trade union, Heritage, Family History, Gender, Trespass). Na blogu jest kilka serii w kilku częściach, np. o wypadku na Stapleton Road z 1921 r. i o wypadku w Wilmcote z 1922 r.

Wypadek na Stapleton Road i Wilmcote (centenaria)

Wpisy o dwóch wypadkach z 1921 i 1922 r., w których zginęło łącznie kilku robotników Great Western Railway, zostały opracowane z okazji setnych rocznic. Seria o Stapleton Road opisuje kolejno ofiary, ich rodziny i konsekwencje. Wpis o Wilmcote łączy relację z raportu, prasę i pamięć lokalnej społeczności.

Portsmouth Area Railway Pasts

Dział opisuje projekt zrealizowany razem z Havant Local History Group (listopad 2024 – lipiec 2025). Zbadano wówczas życie 32 pracowników kolei z Portsmouth i okolic, a na stronie działu znajdują się opisy losów poszczególnych pracowników i zdjęcia z lokalnych kolekcji, podpisane z nazwą kolekcji. Według strony projekt nadal jest uzupełniany o nowe postaci.

Mapy i wizualizacje (Visual Data)

Strona zawiera trzy mapy (Wielka Brytania i Irlandia na poziomie hrabstw, obszar Portsmouth i obszar Bromsgrove) oraz zestaw dziewięciu wizualizacji danych z lat 1911–1915 i wydruk z 2018 r. Strona zastrzega, że wizualizacje pokazują liczby bezwzględne, a nie przyczyny wypadków.

Materiały pomocnicze

• What We're Doing: opis celu projektu i kolejnych etapów (lata 1911–1915, Great Eastern Railway, międzywojnie, związki zawodowe).
• Find Out More: lista publikacji, źródeł archiwalnych (m.in. raporty pasażerskie, NRM, TNA) i pokrewnych projektów.
• Transcription Tuesday 2019 i Worker Safety Background: materiały o transkrypcji i kontekście prawnym bezpieczeństwa pracowników kolei.

Ocena redakcji

Najmocniejszą stroną zasobu jest baza i to, że opisuje zdarzenia, które rzadko trafiają do innych źródeł. Blog jest rzetelny: wpisy są datowane i podpisane, a w opracowaniach powołuje się na raporty i prasę. Ocena R5 wypadła dobrze: pięć sprawdzonych faktów (daty i liczby ofiar wypadków z 1921, 1922 i 1924 r.) zgadza się z niezależnymi źródłami prasowymi i branżowymi.

Słabsza strona to dostęp do bazy: jest w formie arkusza, bez wyszukiwarki na stronie, więc nie da się przeszukać jej bez pobrania. Pytanie Z1 nie zostało policzone, bo udało się ustalić tylko 5 z 10 elementów listy (arkusz bazy nie był przeglądany w całości). Liczby rekordów podawane przez projekt i w relacjach zewnętrznych są różne. Redaktor powinien to sprawdzić w samym pliku.

Jak korzystać

• Baza: na stronie The Accidents znajduje się przycisk pobierania (Download Now). Plik jest po angielsku, a kolumny opisują nazwisko, wiek, zawód, firmę, miejsce i okoliczności wypadku.
• Blog: na stronie bloga skorzystaj z listy miesięcy w archiwum (Archives), żeby zobaczyć wpisy z danego okresu.
• Wersje językowe: wyłącznie angielska. Nazwy firm kolejowych (np. Great Western Railway, Midland Railway, Great Eastern Railway) są pisane po angielsku i warto je znać przed wyszukiwaniem.
• Dla polskiego odbiorcy: baza dotyczy Wielkiej Brytanii i Irlandii, nie Polski. Może być przydatna dla badaczy pracy kolejowej i historii społecznej, a także dla genealogów, którzy szukają przodka pracującego na kolei przed 1939 r.
• Cytowanie: projekt prosi o wzmiankę o źródle i o informację, jeśli dane zostały wykorzystane. Kontakt jest podany na stronie Feedback.

Dla kogo

• Historycy pracy, bezpieczeństwa i związków zawodowych.
• Genealodzy szukający pracowników kolei sprzed 1939 r.
• Muzea kolejowe i ośrodki dziedzictwa, które opracowują wystawy o pracy na kolei.
• Miłośnicy kolei zainteresowani historią pracowników, a nie tylko pociągami.

Mniej przyda się osobom szukającym rozkładów, zdjęć taboru, nagrań czy informacji o bieżących wypadkach. Zasób nie obejmuje Polski i nie ma wersji polskiej.

Historia

• 1855–1939 – zakres czasowy bazy (data pierwszej publikacji zasobu nieustalona).
• 2021 – seria blogowa o wypadku na Stapleton Road (26 września 1921 r.) z okazji setnej rocznicy; ostatni wpis serii z 25 września 2021 r.
• 2022 – seria wpisów o wypadku w Wilmcote (24 marca 1922 r.) z okazji setnej rocznicy (wpis z 19 marca 2022 r.).
• 2024 – wpis o wybuchu w tunelu Manton (24 maja 1924 r.) w setną rocznicę.
• 2024–2025 – projekt Portsmouth Area Railway Pasts z Havant Local History Group (formalnie listopad 2024 – lipiec 2025).
• 2025–2026 – aktualna wersja arkusza informacyjnego projektu (plik opublikowany w lutym 2026 r.).
• 2026 – ostatni wpis na blogu z 23 września 2026 r.; zapowiedziane rozszerzenie bazy o około 50 000 spraw.
• Cykl oznaczono jako nieregularny: blog publikuje w nieregularnych odstępach, a baza jest rozszerzana etapami.

Źródła wpisu

• Strona główna i podstrony: /, /the-accidents/, /what-were-doing/, /visual-data/, /find-out-more/, /copyright/, /sorry-no-registration-allowed/, /portsmouth-area-railway-pasts/ – przejrzane 14 października 2026 r.
• Blog: /category/blog/ (lista), /wilmcote-24-march-1922/, /stapleton-road-the-men-pt-4/ – 14 października 2026 r.
• Mapa strony (sitemap-1.xml) – 14 października 2026 r.
• Wyszukiwarka witryny (?s=) dla nazw kompanii kolejowych – 14 października 2026 r.
• Źródła zewnętrzne do R5: Stratford Herald (artykuł o wypadku w Wilmcote), World of Railways (27 września 2021), LincsOnline (24 maja 2024).
• Wyszukiwania WebSearch do U1 i Z1 – 14 października 2026 r.