Úzkokolejky – kolej wąskotorowa w Czechach, Polsce i Europie

Opis

Úzkokolejky to czeskojęzyczny serwis internetowy poświęcony kolejom wąskotorowym, czyli liniom o rozstawie mniejszym niż 1435 mm. Główna strona opisuje, czym są takie koleje, jak powstawały w XIX i XX wieku i dlaczego w wielu krajach zostały zlikwidowane po rozwoju transportu samochodowego. Treść jest w języku czeskim, a nagłówki i krótkie wstępy są też po polsku, niemiecku i angielsku.

Serwis działa w ramach projektu na platformie estranky.cz; z treści nie wynika, kto dokładnie pisze teksty. Na stronie widnieje informacja o wykonaniu szablonu, nie podano jednak autora tekstów. Prawa autorskie są zgłoszone na lata 2010–2026. Strona powstała w 2010 roku, a do dziś zmienia się niewiele, więc nie jest to regularnie prowadzony portal.

Zawartość

Rozchody i opisy krajów

Osobne strony poświęcone są kolejom wąskotorowym w około czterdziestu państwach i regionach, od Albanii po Wielką Brytanię, a także w Afryce, Ameryce, Azji i Australii. Każda strona opisuje linie danego kraju, często z historią i datami otwarcia oraz zamknięcia.

Polsko / Poland

Najbardziej szczegółowa część dla polskiego czytelnika. Zestawienie dzieli linie na trzy grupy: czynne (24 pozycje), nieczynne oraz zlikwidowane. Przy każdej linii podano rozstaw (600, 750, 785 albo 1000 mm), długość trasy i długość odcinka obecnie czynnego, a przy części także historię i datę zamknięcia. Przykładowo Koszalin ma rozpisany przebieg od 1898 roku do zamknięcia w 2001 roku, z notatką o towarzystwie miłośników zarejestrowanym w 2005 roku. Lista obejmuje m.in. Bieszczady, Ełk, Gryfice, Piaseczno, Rogów, Środę czy Bytom. Dla części pozycji puste pola (zahájení provozu, adresy) nie zostały uzupełnione. Odsyłacze prowadzą do polskiego serwisu narrowrail.net.

Česká republika / Czech Republik

Długi tekst o historii kolei w Czechach, od pierwszych linii konnych w latach 20. XIX wieku po przemiany po 1989 roku. Osobno wspomniano trzy czynne linie 760 mm (w tym Jindřichův Hradec – Obrataň i Jindřichův Hradec – Nová Bystřice, które prowadzi JHMD) oraz linię 298 Třemešná – Osoblaha.

Fotoalbum

Mały album z dwiema kategoriami: czeskimi i austriackimi kolejkami. Zawiera kilka zdjęć, a niektóre kategorie są puste. Ostatnio dodano zdjęcie z ogrodowej kolejki w Drásovie.

Odkazy / Links

Lista innych stron: czeskie i słowackie kolejki wąskotorowe, austriackie przewoźnicy i kluby miłośników (m.in. Zillertalbahn, Mariazellerbahn, Pinzgauer Lokalbahn, Ybbstalbahn). Warto z niej korzystać przy szukaniu oficjalnych stron przewoźników.

Modelarstwo i dzieci

Osobne działy o kolejach modelarskich, normach NEM, sklepach modelarskich i historii modelarstwa oraz o kolejach dziecięcych w różnych krajach.

Ocena redakcji

Najmocniejszą stroną zasobu jest zakres: jedna strona zbiera linie wąskotorowe z całej Europy i kilku innych kontynentów, a dział polski jest zestawieniem wyjątkowym w skali czeskiego internetu. Rzetelność jest przeciętna. Autor nie jest podpisany, daty bywają puste, a źródła pojawiają się głównie przy polskich liniach. W próbce z pięciu faktów kolejowych wszystkie pięć zgadza się z niezależnymi źródłami (data otwarcia Koszalina, rozstaw Piaseczna, Gryfic, Bieszczad i Ełku), więc punkty za R5 są wysokie. Przy tym zastrzeżenie: przy Gryficach źródła forumowe podają inny rozstaw przed 1912 rokiem, więc tę część pominięto.

Przy Z1 wybrano listę polską, bo temat (wąskotorówki) najlepiej pasuje do jej elementów, a dział Polska jest najbardziej rozbudowany. Dopasowanie linii odbyło się po trasie, bo strona podaje miejscowości, a nie nazwy przewoźników. Wigier i Krośnic nie ma na stronie. Wyszukiwanie przez site: nie zwróciło stron tego serwisu, więc sprawdzano treść samej strony.

Obniżające punkty: brak daty aktualizacji, brak sposobu zgłaszania błędów, mała liczba zdjęć i nieczytelne pola w zestawieniu polskim.

Jak korzystać

• Dla polskiego czytelnika najważniejszy jest dział 'Polsko / Poland'. Przy każdej linii warto sprawdzić aktualny stan w oficjalnym serwisie przewoźnika, bo zestawienie nie zawsze jest świeże.
• Strona jest po czesku, ale nazwy linii, rozstawy i daty są czytelne także bez znajomości języka. Nagłówki działów są w czterech językach.
• Przy czeskich liniach (JHMD) warto przejść do oficjalnych stron z działu 'Odkazy / Links', np. www.jhmd.cz.
• Mapa krajów w menu bocznym pozwala szybko przejść do konkretnego państwa.
• Przy zdjęciach w albumie nie ma informacji o autorach, więc nie należy ich bez pytania powielać.

Dla kogo

• Dla miłośników kolei wąskotorowych, którzy chcą porównać linie w różnych krajach, zwłaszcza w Polsce i Czechach.
• Dla osób planujących wycieczki po kolejkach wąskotorowych w Europie.
• Mniej przydatny dla kogoś, kto szuka aktualnych rozkładów jazdy albo sprawdzonych dat i źródeł.

Historia

• 2010 – początek serwisu; album fotograficzny z datą 10.12.2010. Pierwsza publikacja wpisana jako rok 2010 na podstawie praw autorskich i albumu, nie oficjalnej daty startu.
• 2026 – na stronie widnieją prawa autorskie za lata 2010–2026. Archiwum wrzesień 2026 nie zawiera wpisów, więc nie ustalono daty ostatniej publikacji (ostatnia_publikacja: null).

Cykl nieregularny: serwis to zbiór artykułów i zestawień, uzupełniany okazjonalnie, bez stałego rytmu publikacji.

Źródła wpisu

• Strona główna http://www.uzkokolejky.estranky.cz (pobrano 2026-10-23).
• Česká republika – seznam úzkokolejek, Polsko / Poland, Odkazy / Links, Fotoalbum, archiwum 2026-09 (2026-10-23).
• Mapa strony (sitemap.xml) – 64 adresy (2026-10-23).
• Źródła niezależne do R5: dzieje.pl (Koszalin), en.wikipedia.org (Piaseczno and Grójec Narrow-gauge Railway, Ełk Narrow Gauge Railway, Bieszczady Forest Railway, Koszalin Narrow Gauge Railway), bibliotekanauki.pl/articles/250180.pdf (Gryfice, Pomorze Zachodnie) (2026-10-23).
• Wyszukiwania U1: 3 zapytania opisane w ocena.unikalnosc.U1 (2026-10-23).
• Wyszukiwania Z1: sprawdzano treść strony 'Polsko' (2026-10-23).