wąsk.pl

Opis

wąsk.pl to portal o polskich kolejach wąskotorowych złożony z trzech połączonych serwisów: koleje.wask.pl (historia i rozkłady linii, galeria, przepisy), tabor.wask.pl (tabor wąskotorowy po 1945 roku) oraz klimaty.wask.pl (mapa polskich kolei wąskotorowych i galeria zdjęć, także modele). Strona główna pełni rolę wspólnego menu. Serwisy powstały w 1999 roku jako hobby jednej osoby, która podpisuje stopki swoich stron. Dopiero później pojawiła się wspólna strona główna z datą 2004.

Według własnych opisów serwisu autor chciał, aby był podstawowym źródłem wiedzy o kolejach wąskotorowych. Zawartość opiera się na zdjęciach, rozkładach i danych przesłanych przez współpracowników, których autor wymienia z nazwiska na stronie głównej. Strona nie jest oficjalną stroną żadnego przewoźnika ani zarządcy, a rozkłady podano wyłącznie w celach informacyjnych.

Według informacji na stronach serwis nie jest już rozwijany: ostatnie aktualności pochodzą z lipca 2009 roku, a serwis taboru został oficjalnie zamknięty w sierpniu 2010 roku i pozostawiony jako archiwum. Z tego powodu oceniam go jako zbiór zamknięty, choć dane o liniach są w większości nadal dostępne.

Zawartość

Koleje wąskotorowe (koleje.wask.pl)

Podzielone na koleje publiczne i przemysłowe (około 150 pozycji według menu). Każda linia ma kartę ogólną z rokiem budowy, prześwitem, stanem i operatorem, a także podstrony: rozkład, linię, historię, galerię i rozkłady archiwalne. Część linii jest zlikwidowana (np. Bogatyńska Kolej Dojazdowa, zlikwidowana w 1961 roku według serwisu), część czynna. W dziale Przepisy są skany instrukcji (W1, W2 i inne).

Tabor (tabor.wask.pl)

Archiwum taboru wąskotorowego po 1945 roku, z podziałem na koleje publiczne i przemysłowe oraz stacjonowanie pojazdów. Serwis oficjalnie nie jest aktualizowany od 2010 roku.

Klimaty wąskotorowe (klimaty.wask.pl)

Mapa polskich kolei wąskotorowych z liczbą zdjęć przy każdej linii (kilkadziesiąt pozycji, od kilku do kilkudziesięciu zdjęć). Strona korzysta z ramek i ma uproszczoną wersję. Wersja z Javą jest opisana na osobnej podstronie.

Ocena redakcji

Najmocniejszą stroną zasobu jest spójna struktura kart linii i wysoka wartość archiwalna rozkładów i danych taborowych. Zasób wypada dobrze w zakresie zakresu tematu: z listy dziesięciu kolei wąskotorowych znalazłem dziewięć, choć niektóre pod dawną nazwą (np. Nadmorska Kolej Wąskotorowa jako Gryficka Kolej Dojazdowa).

Słabsze są rzetelność i aktualność. Daty i źródła nie są podawane konsekwentnie, a błędy nie mają widocznej ścieżki zgłaszania. Przy próbce faktów cztery z pięciu sprawdzonych zgadzały się ze źródłami niezależnymi; piąty fakt (operator Średzkiej Kolei Dojazdowej) wyglądał na nieaktualny lub błędny i wymaga ręcznej weryfikacji. Dane o operatorach i stanie linii trzeba traktować jako stan z 2009 roku.

Dostęp jest w pełni otwarty: bez logowania, płatności i reklam.

Jak korzystać

• Dla kolei zlikwidowanych i archiwalnych zaczynaj od rozkładów archiwalnych i historii; dla kolei czynnych sprawdzaj aktualny rozkład u operatora, bo serwis nie jest aktualizowany.
• Nazwy linii zmieniały się (np. Gryficka KD, Grójecka KD, Witkowska KP); serwis podaje dawne nazwy w nawiasach lub w polu 'Poprzednia nazwa', co pomaga w wyszukiwaniu.
• Koleje wąskotorowe nie mają wyszukiwarki, więc najwygodniej wchodzić z menu 'Koleje publiczne' lub 'Koleje przemysłowe'. Serwis taboru ma pole wyszukiwania (nie sprawdzono jego działania).
• Serwis koleje.wask.pl ma link do wersji angielskiej (indexen.php); nie oceniałem jej zakresu. Serwis taboru ma przełącznik pl/en.
• Układ jest stary (tabele i ramki), więc przy problemach z wyświetlaniem warto spróbować innej przeglądarki.

Dla kogo

• Dla miłośników kolei wąskotorowych szukających historii zlikwidowanych linii, starych rozkładów i danych o taborze.
• Dla modelarzy i autorów opracowań potrzebujących szybkich danych parametrycznych o liniach.
• Mniej przydatny dla podróżnych szukających aktualnych rozkładów i cen – te trzeba sprawdzić u operatorów.

Historia

• 1999 – rozpoczęcie działalności serwisów; w stopkach podano rok 1999 jako początek praw autorskich.
• 2004 – na stronie głównej pojawia się copyright z rokiem 2004 i nazwa wąsk.pl.
• 2007 – w serwisie koleje.wask.pl pojawiają się regularne aktualizacje zdjęć i rozkładów, a także nowa funkcja powiększania rozkładów archiwalnych.
• 2008–2009 – kolejne uzupełnienia zdjęć i rozkładów archiwalnych; ostatnia aktualność serwisu koleje.wask.pl datowana jest na 1 lipca 2009 roku.
• 2010 – 23 sierpnia serwis taboru kończy działalność i pozostaje jako archiwum.
• 2026-10-12 – recenzja w Atlasie Kolejowym; data pierwszej publikacji (1999) pochodzi z roku praw autorskich w stopce, a nie z najstarszego zachowanego materiału, więc jest to przybliżenie.

Źródła wpisu

• http://wask.pl/ – strona główna (pobrano 2026-10-12, także w wersji renderowanej; brak map strony).
• https://www.koleje.wask.pl/ – strona główna, 'Co nowego' (nowosci.php), 'Linki' (linki.php), 'Przepisy' (przepisy.php), listy kolei publicznych (koleje.php?rodz=2) i przemysłowych (koleje.php?rodz=1), karty linii (kolejOg.php, kolejHist.php, kolejLinia.php, kolejGaleria.php, kolejRozklJazdy.php, kolejRozklArch.php) – pobrano 2026-10-12.
• https://www.tabor.wask.pl/ – strona główna z informacją o zakończeniu działalności (2026-10-12).
• https://www.klimaty.wask.pl/ oraz railIdx.php – lista linii z liczbą zdjęć (2026-10-12).
• Źródła niezależne do próbki R5: kolej.rewal.pl (historia Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej); P. Jakuboszczak, Śląski Kwartalnik Historyczny 2022 (bibliotekanauki.pl/articles/2184997.pdf); en.wikipedia.org (Piaseczno and Grójec Narrow-gauge Railway); polrail.com i pomorskie.travel (Żuławska Kolej Dojazdowa); dzieje.pl/node/152168 i pologne.travel (Średzka Kolej Dojazdowa) – wyniki wyszukiwania z 2026-10-12, sprawdzone tylko w podsumowaniach, bez otwierania pełnych tekstów.
• Próbka Z1 sprawdzona w listach koleje.php; Krośnicka Kolej Wąskotorowa dodatkowo wyszukana w sieci (krosnicepelnapara.pl), ale nie w serwisie wask.pl.
• Wyszukiwania U1 (3 zapytania) z dnia 2026-10-12.