Kolej Spreewaldzka (strona o linii wąskotorowej)

Opis

Die Spreewaldbahn to niemiecka strona poświęcona jednej kolei: wąskotorowej linii 1000 mm, która w latach 1898–1970 łączyła Lübben, Straupitz, Goyatz, Lieberose i Burg z Cottbus. Linię zbudowały Lübben-Cottbuser Kreisbahnen, a później działała ona jako spółka akcyjna Spreewaldbahn-AG. Strona nie podaje autora z nazwiska, a jej treść tworzy jedna osoba lub mały zespół fanów, opierający się na literaturze z lat 70. i 90. oraz na własnych kwerendach. Stwierdzenie „prywatna strona” wynika z charakteru zasobu, a nie z deklaracji w stopce.

Zasób powstał jako dokumentacja historyczna: przede wszystkim chronika, opis techniczny i zestaw taboru. Dziennik zmian sięga 2006 roku i pokazuje, że przez kolejne lata strona była rozbudowywana, dodawano zdjęcia, dokumenty i listy pojazdów. Ostatnie zmiany są z początku 2011 roku. Od tego czasu strona nie jest uzupełniana, ale pozostaje dostępna.

Dla polskiego czytelnika to przykład, jak wyglądają opracowania o zamkniętych kolejach wąskotorowych w Niemczech: dużo dat, numerów fabrycznych i odniesień archiwalnych, mało ilustracji opisanych w języku, który łatwo przeczytać bez znajomości niemieckiego.

Zawartość

Steckbrief i przegląd linii

Podstawowe dane linii: firma założycielska (Lübben-Cottbuser Kreisbahnen), właściciele i betreiber, przebieg trasy, konsesja z 1897 roku, parametry (rozstaw 1000 mm, najmniejsze promienie łuków, masa składu, prędkość 25–40 km/h zależnie od odcinka), tory (kształty szyn, podkłady), koszty budowy i kapitał. Na końcu jest zestawienie otwarć i zamknięć poszczególnych odcinków, od 1898 roku do lat 80.

Chronik

Najobszerniejsza podstrona (ok. 15 tys. znaków). Zdarzenia zebrane dzień po dniu na podstawie opracowania Großstücka: decyzje powiatów o budowie, konsesja, probejazdy i wprowadzanie kolejnych lokomotyw do służby, otwarcia odcinków, pierwsze wypadki, zmiany taryf, rozbudowa obiektów, wzmianki o pożarze dworca w Cottbus w 1902 roku. Chronika kończy się na okresie po II wojnie światowej i zamknięciach.

Bahnhöfe und Haltestellen

Opis stacji i przystanków na trasie (Lübben Ost i Anschlussbahnhof, Straupitz, Burg, Byhlen, Lieberose, Goyatz, Cottbus). W menu jest też osobna pozycja „Betriebsstellen” uzupełniana w 2006 roku. Tej podstrony nie przeglądano w całości; wiadomo, że istnieje i jest linkowana.

Der Betrieb auf der Spreewaldbahn

Eksploatacja: bilety, rozkłady jazdy, przewozy towarowe oraz rollbocki (Rollböcke) jako osobna podstrona w dziale taboru. W dzienniku zmian wymieniono skany przepisów (Fahrdienstvorschriften z 1943 roku, Anhang zum Signalbuch z 1964 roku), Buchfahrplan z 1969 roku i dokumenty z przewozów towarowych. Te podstrony są w menu; w czasie recenzji sprawdzono tylko wybrane linki.

Die Fahrzeuge der Spreewaldbahn

Tabor podzielony na: bestand (stan taboru), numeracja, lokomotywy, wagony osobowe, wagony towarowe, rollbocki i producenci. Strona lokomotyw (spwb_loks.htm) ma dla każdej maszyny: producenta, rok, numer fabryczny, datę wejścia do służby, zmiany oznaczeń i datę złomowania lub sprzedaży. Przykład: lokomotywa 99 5703, dawniej Spwb 3, przekazana do Spreewaldmuseum w Lübbenau, a przed tym 99 5701, zezłomowana w 1974 roku.

Fotos

Zdjęcia lokomotyw, wagonów i trasy, podzielone na loki, osobowe i towarowe. Część fotografii pochodzi od innych autorów, co jest podpisane (np. zdjęcia z portalu 78er.de). Podpisy zawierają miejsce i rok.

Literatur und Quellen

Zestawienie literatury (monografie Preußa z lat 1979–2002, Transpress, artykuły w Modelleisenbahnerze z 1972 roku, Eisenbahnjournal z 1994 roku) oraz archiwalia (Landeshauptarchiv Brandenburg, Staatsarchiv Potsdam). Dobre punkty startowe do dalszych badań.

Links

Linki do innych stron o kolejach wąskotorowych i kleinbahnach w Niemczech: muzea, lexikony, bazy lokomotyw i statystyki linii. Wśród nich są też strony dworca w Burg i stowarzyszenia IG Spreewaldbahn. Część odnośników prowadzi do domen zewnętrznych, których nie sprawdzano.

Gästebuch

Księga gości, dostępna bez logowania. Nie była analizowana w recenzji.

Ocena redakcji

Zasób ma wysoką wartość merytoryczną w wąskim temacie. Najmocniejsza część to chronika i opisy taboru: daty i parametry w większości zgadzają się z niezależnymi źródłami, a źródła są podane. R5 wypadło na pełnej puli, bo wszystkie pięć wybranych faktów znalazło potwierdzenie.

Słabsza część to rzetelność formalna. Brak autora i dat przy części podstron, a także brak erraty obniża ocenę. Zasób nie jest aktualizowany od 2011 roku, więc jego wartość jest czysto historyczna. Na co uważać: część liczb (zwłaszcza dat zamknięć z 1952 i 1970 roku) różni się między opracowaniami, więc przed cytowaniem warto sprawdzić źródło.

Jakość formy jest przeciętna: strona działa bez problemów, ale nie ma wyszukiwarki, a układ jest czysto tekstowy i z przestarzałego kodu.

Jak korzystać

• Zacznij od podstrony Steckbrief, potem przejdź do Chronik. Daty otwarć i zamknięć znajdziesz w obu miejscach.
• Lokomotywy szukaj w spwb_loks.htm po numerze (np. 99 5701 do 99 5707), a w Fahrzeugen przez „Nummernsystem”, które wyjaśnia logikę numeracji.
• Literatura i archiwalia są w „Literatur und Quellen”. To najszybsza droga do sygnatur do własnych kwerend.
• Strona jest po niemiecku. Przy słowach technicznych przydaje się słownik kolejowy (np. Fahrdienstvorschriften to przepisy ruchu, Rollbock to rollbok do przewozu wagonów).
• Wersja językowa jest tylko niemiecka; nie ma tłumaczenia.
• Jeśli znasz błąd w dacie lub numerze, zgłoś go przez adres podany w stopce strony.

Dla kogo

• Dla miłośników kolei wąskotorowych i kleinbahnów w Niemczech, zwłaszcza w Brandenburgii.
• Dla historyków, którzy szukają chronologii, odniesień archiwalnych i danych o taborze z numerami fabrycznymi.
• Dla modelarzy wąskotorowych, którzy potrzebują danych o wyglądzie i przydziale lokomotyw i wagonów.
• Nie dla osób szukających aktualnych informacji o ruchu, rozkładach czy turystyce na tej trasie: linia jest zamknięta.

Historia

• 1896 – 21.12.1896 zawiązano spółkę „Lübben-Cottbuser Kreisbahnen”, wspólnie przez powiat Lübben, miasto Cottbus i firmę budowlaną Becker & Co (chronika).
• 1897 – 26.06.1897 nadano koncesję na budowę i eksploatację (chronika, Steckbrief).
• 1898 – 29.05.1898 otwarto pierwsze odcinki Lübben Ost – Straupitz – Burg/Byhlen – Lieberose oraz Straupitz – Goyatz (chronika, Wikipedia niemiecka).
• 1899 – 21.05.1899 otwarto Burg – Cottbus West; 07.12.1899 Cottbus West – Cottbus Anschlussbahnhof (chronika, Wikipedia niemiecka).
• 1923 – 16.08.1923 przekształcenie w Spreewaldbahn-AG (Steckbrief).
• 1964–1970 – stopniowe zawieszanie ruchu pasażerskiego i towarowego; 24.09.1967 Lübben – Straupitz (Steckbrief, Wikipedia niemiecka); koniec ruchu pasażerskiego na pozostałych odcinkach przełomu 1969/1970 (strona podaje 03.01.1970, opracowania różnie 3 lub 4 stycznia).
• 1968 – 26.05.1968 koniec towarowego ruchu publicznego na pozostałej sieci; zostaje tylko odcinek Cottbus – Flugplatz (Steckbrief).
• 1983 – 14.02.1983 zamknięto ostatni odcinek do lotniska w Cottbus; 18.05.1983 otwarto nowy tor normalnotorowy do lotniska (Steckbrief).
• 2006–2007 – rozbudowa strony: chronika, Steckbrief, lista taboru, Gästebuch od 03.01.2007 (dziennik zmian).
• 2011 – ostatnia zmiana na stronie (stopka podaje 09.01.2011; w dzienniku zmian najnowszy wpis to 9.1.2010, co uznano za błąd zapisu).
• Cykl zamkniety – wybrany, bo to skończone opracowanie historycznej linii, które nie jest uzupełniane. Ostatnia aktualizacja ma ponad 15 lat.

Źródła wpisu

• Strona https://www.die-spreewaldbahn.de/ – przeglądano 2026-11-03: strona główna (frameset, pobrano ramki spwb_Start.htm i links_Betriebs.htm), spwb_allgem.htm (Steckbrief), spwb_chronik.htm (chronika), spwb_quellen.htm (literatura), links_fahrzeuge.htm, spwb_loks.htm (lokomotywy), spwb_neu.htm (dziennik zmian), spwb_linkliste.htm (linki), spwb_haftung.htm (stopka prawna, tylko część ogólna). Sprawdzono też działanie wybranych zdjęć i pliku PDF (HTTP 200).
• Wikipedia niemiecka, hasło „Spreewaldbahn” – przegląd treści 2026-11-03 narzędziem streszczającym. Kontrola ręczna przez redaktora zalecana.
• Wyszukiwania WebSearch 2026-11-03: portal turystyczny Brandenburgii (reiseland-brandenburg.de), Lonely Planet (Spreewald-Museum Lübbenau), archiwa Landesarchiv Sachsen-Anhalt i Deutsche Digitale Bibliothek.
• Strona nie była dostępna w mapie strony (brak sitemap), więc liczba publikacji nie została ustalona i nie wpisano miary.
• Miniatura z podstrony spwb_Start.htm (mapa linii z przyciskami; baner ani reklama nie są widoczne).
• Data pierwszej publikacji (2006) to najstarszy wpis w dzienniku zmian, nie data pierwszej publikacji strony.